---

Özgürlük

En genel haliyle, özgürlük, bağlı ve bağımlı olmama, dış etkilerden(etkenlerden) bağımsız olma, engellenmemiş ve zorlanmamış olma halini dile getirmektedir. Buna paralel baska bir gündelik tanımı, insanın kendi kararlarını kendi istemine ve düşüncelerine göre belirleyebilmesi, ve kendi seçimlerini kendi iradesi ile yapabilmesi olarak belirir. Burada özgürlük bir irade özgürlüğüdür.

Siyasal ve toplumsal alanda özgürlük kavramı daha karmaşık ve çok-anlamlı tanımlar ve tartışmalar getirir beraberinde. Mesela, Liberalizm'de özgürlük ana prensiptir, ancak burda kişisel özgürlükleri öyle bir abartılır hale getirirler ki sonuçta bunun da adına özgürlük diyebilirler: Halbuki konu siyasi oldu mu bu tüm toplumu ilgilendirir, dolayısıyla tekil özgürlüğün çoğul özgürlüğü kısıtlamaması ve ona zarar vermemesi gerekir. Aynı şekilde ekonomide dışa bağımlı yollar özgürlüğü kısıtlar, işte bütün bunlar oturması gereken kavramlardır. Felsefi anlamda (düzlemde) ise kavram tamamen kuramsal boyutta değerlendirilir ve düşünce tarihinin başlangıcına kadar uzanan bir geçmişe sahip olarak ortaya çıkar. Hemen bütün öğretilerin bir özgürlük tanımlaması ve buna göre bir özgürlük talebi vardır. Aydınlanmacılık ile berber özgürlük, felsefi ve toplumsal bir ilke olarak formüle edilmeye girişildi. Modernizm, başlangıcından itibaren mutlak bir özgürlük talebi ve iddiasi olarak ortaya konulmuştur.

İstenç özgürlüğü, irade özgürlüğü, ifade özgürlüğü, düşünce özgürlüğü, bireysel özgürlük, toplumsal özgürlük ve benzeri kavram ve kategoriler felsefi Özgürlük nosyonu başlığı altında tartışılıp değerlendirilen ve siyasal içerimleri de olan birkaç önemli kavramdır.


Eşitlik

Eşitlik, herkese eşit fırsatlar tanınması, özel ayrıcalıkların olmaması demektir. Ancak insanlar kapasite, yetenek, ihtiyaç ve arzularında aynı olmayacaklarından davranışta aynılık mümkün değildir. Buradaki seviyelendirme olgusu, yurttaşlık hakkını inkâra vardırılmamalıdır.

Demokratik bir devlet, yurttaşlarının mutluluğa eşit olarak hakları olduğunu kabul eder. Toplumdaki farklılıklar mantıken açıklanabilir olmalıdır, genel refah için gerekli olmalıdır. Genel refah, güçlünün olduğu kadar zayıfın da refahını kapsar.

Özel garantilerin ve imtiyazların bulunduğu yerde eşitlik asla var olamaz. Eşitsizlik, kısıtlı sayıda olanların idaresine zemin hazırlar. Kamu Yararının ölçüsü, kısıtlı sayıda olanların tatmin edilmesi haline dönüşür.

Eşitlik talebi, adaletsizliğe, mevcut durağan eşitsiz yapıya, hukuka aykırı ayrıcalıklara, rasgele üstünlüklere karşı mücadele anlamına gelir.

Eşitlik düşüncesi insanlar arasında zenginlik, soyunun saflığı, dini durumu vb. nedenlerle yaratılan ayırımların, insanların statülerini belirlemede ölçü olarak kullanılmasına tepki olarak doğmuştur. Eşitlik talebi, gücünün ve kapsamının doruğuna demokratik bir toplumda ulaşır.

Kanun önünde eşitlik, eşit olanlar arasında kanunun da eşit olması ve eşit olarak uygulanması ve benzer olanların benzer muameleye tabi olmaları gerektiği demektir. Buradaki düşünce doğum, ırk veya benzeri nedenlerle özel ayrıcalıklara izin vermez. Burada önemli olan, adalet eşitliğinin devlet içinde olmasıdır. Yani tüm insanlar, kanunun eşit himayesine / korunmasına ve kanun önünde eşitlik hakkına sahip olmalarıdır. Başka deyişle,

- Bir yurttaşın insan olarak varlılığının, dini, toplumsal ve resmî mevkii veya doğum yeri ya da memleketinden bağımsız olması,
- Tüm yurttaşların ülkenin genel kanunlarına eşit olarak tabi olmalarıdır.

Memurların uygulamada ayrımcılık yapmasına izin veren bir kanun, ayrımcılığı öngören bir kanun kadar tehlikelidir. Eğer memur, faaliyetlerinde hukuka aykırı veya keyfi davranırsa kanunlara karşı hale gelir. Bunun anlamı, bu uygulamalardan zarar gören kişinin kanun önünde eşitlik veya kanun tarafından eşit olarak himaye edilme hakkını inkar etmek demektir.