Günümüzde Kürtçe, Önasya´da, Anadolu, Kafkasya, Fars ve Arap toprakları arasında kalan alanda konuşulur. Bu dile batıda Türkçe, kuzeyde Ermenice, kuzey-doğuda Azerice, doğuda Farsça ve güneyde Arapça komşuluk eder. Kürdistan toprakları, günümüzde parçalanarak İran, Irak, Suriye ve Türkiye devletlerinin sınırları içine alınmıştır. Bu durumda İran´ın batı ve güney-batısı, Irak´ın baştan başa kuzeyi ve kuzeydoğusu, Suriye´nin kuzeyi ve Türkiye´nin doğu ile güney-doğusu Kürtçenin anavatanıdır. Kürtçe konuşan topluluklar ayrıca Ermenistan, Gürcistan, Azerbaycan, Kazakistan, Türkmenistan, Pakistan (Pakistan Belucistan´ı), Afganistan, Hindistan, Lübnan gibi ülkelerde bulunurlar.
Horasan, Tahran, Bağdat, Şam, Ankara, İstanbul, Konya, İzmir gibi başkent ya da büyük kentlerde de Kürtçe konuşan yoğun bir nüfusa rastlanır. Sözkonusu ülke, başkent ya da metropollere bazı Kürtlerin yerleşmesinin tarihi yüzyıllar öncesine dayanırken bir bölümü de içinde bulunduğumuz yüzyılın özellikle de son onyılların zorunlu göç ve sürgünlerinin sonucudur. Bu anlamda Avrupa ülkeleri, Amerika ve Avusturalya’da da toplam yarım milyona varan bir Kürt nüfustan sözedilebilir.
Hint-Avrupa dil ailesinin Hindu-Irani kolunda Irani bir dildir ve onun kuzey-batı Irani grubundandır.
Dünya dilleri şu dil ailelerine ayrılırlar:
1) Hint-Avrupa Dilleri Ailesi
2) Sami Dilleri Ailesi: Arapça, Ibranice, Akatça gibi dilleri içine alır.
3) Bantu Dilleri Ailesi: Güney ve orta Afrika bölgelerindeki kimi dilleri içerir.
4) Çin Dilleri Ailesi: Çin ve Tibet dillerini içine alır.
5) Ural-Altay Dilleri Ailesi: Bu dil ailesine Fince, Macarca, Estonca, Uygurca, Samuyetçe, Türkçe, Moğolca ve Mançuca girer.
Dünya dilleri ayrıca yapıları bakımından üçe ayrılırlar:
1) Tek heceli diller:
Çin ve Tibet dilleri
2) Eklemli diller:
Türkçe, Fince ve Macarca
3) Bükümlü diller:
Hint-Avrupa ve Sami dilleri bu gruba girerler.
Bu sınıflandırmaya göre Kürtçe bükümlü diller grubuna girer.
Kürtçe´nin konuşulduğu anavatan topraklarının sınırlarını belirlemek istersek şöyle bir tablo çizilebilir: Kuzeyde Ermenistan´da Leninakan´dan başlayarak batıya doğru Kars, Erzurum, Erzincan illeri ile Sivas ilinin doğu yakası ve Kayseri´nin Sarız kazasını, Kahraman Maraş´ı, Hatay ilinin Kırıkhan ilçesini içine alacak biçimde uzanýr, Türkiye-Suriye devlet sınırını aşarak Haleb´in kuzeyindeki Afrin(çiyayê Kurmênc-Kürt Dağı) bölgesine varır. Afrini içine alarak doğuya doğru Kobanî(Ayn Arab), Serê Kaniyê(Rasulayn), Dirbêsiyê, Amûd ve Kamışlıya uzanır. Suriye sınırları içindeki Cizre yöresini içine aldıktan sonra Dicle nehri boyunca güneye iner, Musul bölgesini; Sincar dağlarını, Hemrîn sıradağlarının güney eteklerini içine alarak güneyde Irak sınırları içinde Tikrit bölgesine kadar varır. Oradan Mendeli´yi, Piştkêw dağını içine alarak İran´da güneydeki Piştkêw, Pêşkêw, Balagrêwe, Baxtiyarî, Kahgêlû ve Mamesanî yörelerinden oluşan Loristan´ın güneyine dek uzanır. Kuzeyden, doðu yakasý boyunca güneye inerken sýnýrlar, Aras nehrinin doðu yakasýný, Iran´da Maku ve Xoy´u, Urmiye Gölü´nün batı ve güney kıyılarını, Merexe´nin kuzeyine düşen Sehend Dağı´nı içine alır. Oradan zikzaklı bir biçimde Ahmedawa, Mesîrabad, Bicar (Kuzey-Doğudaki son Kürt şehri) ve Hemedan´ın batısındaki Esedawa´nın köy ve kasabalarından geçer, Karêz, Ali Çadder ve İsfahan´ın batısındaki Şar Kurd´a kadar gider, oradan güneye yönelir, Kûzeyrûn ve Hesar şehirlerine varır.
Latin harflerini temel alan Kürtçe alfabe 31 harften oluşur.
1 Büyük harfler (Tîpên girs)
A B C Ç D E Ê F G H I Î J K L M N O P Q R S Ş T U Û V W X Y Z
2 Küçük harfler (Tîpên hûr)
a b c ç d e ê f g h i î j k l m n o p q r s ş t u û v w x y z
Kürtçe alfabe, 31 sesten;
8'i ünlü,
23'ü de ünsüzden oluşur.
Kürtçe'de ünlüler (Dengdêrên zimanê Kurdî): a e ê i î o u û
Kürtçe'de ünsüzler (Dengdarên zimanê kurdî): b c ç d f g h j k l m n p q r s ş t v w y x z
Uzun ünlüler (Dengdêrên dirêj):
a ê î o û
Kısa ünlüler (Dengdêrên kurt):
e i u
Ünsüzler de dörde ayrılır:
-Dudak ünsüzleri
-Ön damak ve diş ünsüzleri
-Damak ünsüzleri
-Arka damak ve gırtlak ünsüzleri
Dudak ünsüzleri (Dengdarên lêvan):
b f m p v w
Ön damak ve diş sessizleri (Dengdarên pidî û diranan):
d l n r s t z
Damak ünsüzleri (Dengdarên ezmanê devî):
c ç j ş y
Arka damak ve gırtlak ünsüzleri (Dengdarên xidîkê û qirikê/gewriyê):
g k h q x
Kürt dilinin lehçeleri
Kurmanci: Türkiye ve Kuzey Irak'ın büyük bir kısmı konuşur.
Sorani : Güney Kürdistan.
Zaza : Dersim, Diyarbekir, Sıvas yörelerinde çoğunlukla Alevi Kürtler arasında konuşulur.
Gorani : İran Kürtlerinin konuştuğu lehçe
Kürtçe
-
Ehmede_Omeri
- Banned
- Mesajlar:1042
- Kayıt:24 Şub 2007 19:20
- Ruh Hali:Kızgın
- Cinsiyet:Erkek
- Burç:Terazi
- Takım:Galatasaray
